Categorie: Toegankelijkheid

Ik mocht mijn zegje doen in de nieuwsbrief van het Europees Economisch en Sociaal Committee (EESC). Het is een Europese adviesraad waarin werkgevers, werknemers en maatschappelijke Organisaties vertegenwoordigd zijn. Daaronder de European Blind Union die me vroeg om dit stukje te schrijven. Veel boodschappen in weinig woorden gepropt:

• Mensen met een beperking zijn doorgaans voorstanders van digitalisering. Het kan bijdragen aan onze zelfstandigheid.
• De kwaliteit van de digitalisering laat vaak te wensen over. Het product of de dienst is niet ontworpen voor alle gebruikers. Gemiste kans op verhoogde zelfstandigheid.
• Er is een markt voor toegankelijke digitale producten en diensten.

Het artikeltje kreeg de titel Accessible digital interfaces: try ordering a double espresso on a touch screen with your eyes closed.

De vervaldatum is vaak moeilijk te lezen als je blind of slechtziend bent. Er zijn apps die de tekst van een verpakking kunnen voorlezen, maar om daaruit dan de vervaldatum te filteren, valt niet mee. De app Zuzanka doet nu juist dat: de verpakking scannen en enkel voorlezen wat er uitziet als een vervaldatum. De ontwikkelaars zeggen dat ze een AI-model hebben gebruikt om de app te trainen om vervaldata te herkennen.

• Download Zuzanka uit de Apple appstore
• Engelstalige podcast van Applevis

De app heeft een vrij uitgebreide handleiding waarin ze onder andere tips geven waar je meestal vervaldata vindt op verschillende types verpakkingen. Ook legt de handleiding uit wat elk geluidje betekent.

Ik heb de app naar het Nederlands vertaald. Daar zitten zeker nog fouten in. Help je me ze te vinden? Bijvoorbeeld voor de woorden “trial” en “slider” heb ik nog geen vlotte vertaling gevonden. Suggesties en andere correcties zijn meer dan welkom.

Je kan de app 14 dagen gratis testen. Daarna betaal je een abonnement.

De European Blind Union (EBU) heeft een podcast met het laatste nieuws uit de organisatie en ze laten ook telkens een lid aan het woord. In elke aflevering bespreken ze ook een actueel thema. In de tweede aflevering was ik te gast om te praten over productherkenning.

Sommige verpakkingen herken je probleemloos, denk aan de pot Nutella. Bij sommige verpakkingen kan je door ruiken of proeven weten wat er in zit. Maar dat is niet efficiënt en ook niet bruikbaar bij ongeopende verpakkingen. Zeker als je identieke blikken, bokalen, flesjes met verschillende inhoud of smaken hebt.

Liefst brengen fabrikanten iets aan op de verpakking waardoor je ook als blinde weet wat er in zit. Op medicijnverpakkingen moet bijvoorbeeld ook in braille de naam van het medicijn staan. In Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk zouden er supermarkten zijn waar heel wat voedingsmiddelen van braille zijn voorzien. In Vlaamse winkels kom ik helaas maar weinig verpakkingen met braille tegen. Er bestaan enkele cosmetica-producten met braille erop.

Een aantal fabrikanten gaan in zee met Navilens. Ze plaatsen dan een geavanceerde barcode op de verpakking. Die kan je (veel gemakkelijker dan een gewone barcode) scannen met de Navilens app op je telefoon. Die vertelt dan niet alleen om welk product het gaat, maar kan ook alle ingrediënten en bereidingswijze voorlezen. Als je een specifiek product zoekt, kan je de app ook gebruiken om het te vinden.

Als de fabrikant niets voorziet, moet je zelf aan de slag: je kan producten labelen in braille of een systeem verzinnen waarbij de blikjes Cola een elastiekje krijgen en de blikjes bier niet. Heb je die discipline niet, dan kan je de verpakking scannen met apps als Seeing Ai, Envision Ai, Supersense, Lookout enz. maar dat is nogal omslachtig. Nooit beseft dat er zoveel tekst in allerlei talen op onze verpakkingen staat.

Beluister aflevering 2 van de EBU in Action podcast of lees de tekstversie (PDF)

Mediawijs publiceerde een overzicht van organisaties in Vlaanderen die expertise en diensten kunnen leveren om tot e-inclusieve oplossingen te komen. Digitale inclusie heeft veel aspecten en ik was blij dat toegankelijkheid daar deze keer ook bij was. Ik werd geïnterviewd en gefotografeerd voor deze brochure (PDF).

Ik ben drie dagen in Rome geweest voor de algemene vergadering van de European Blind Union. Naast de vergadering was er een infobeurs met stands van leveranciers van technologische hulpmiddelen maar ook een aantal Italiaanse organisaties die diensten aanbieden aan blinden en slechtzienden. Mijn taak was het interviewen van de standhouders voor de podcast van de European Blind Union. Ik had mijn handen vol met de interviews en vooral het bewerken van de opnames tot interviews van een vijftal minuten. Het resultaat hoor je in deze aflevering van de EBUAccessCast.

Ik winkelde graag online bij Collishop. Een recente update heeft de website helaas ontoegankelijk gemaakt. Ik vond een work around maar het zou toch beter zijn als hun webteam zich iets beter in toegankelijkheid zou verdiepen.

Favoriete webwinkel

• Goed aanbod, goede prijzen, uitgebreide beschrijvingen
• Standaard leveren ze de bestelling in een Colruyt-winkel. Ik vind dat een stuk handiger dan een koerier die speciaal voor mij moet rondrijden. Die komt gegarandeerd als ik niet thuis ben, waardoor ik het pakket alsnog ergens moet ophalen. Een Colruyt-winkel heeft ook veel ruimere openignsuren dan het postkantoor.
• Geen gedoe met online betalingen en ingewikkelde retourzendingen. Je rekent gewoon af in de winkel samen met je andere boodschappen. Als je zou besluiten dat je het pakket niet wil dan laat je het gewoon staan en het gaat retour, zonder angst of je je geld wel zal terugzien.

Ontoegankelijk geworden

Enkele weken geleden kreeg de website van de Collishop een update. Daarbij hebben ze helaas een absurd en bijzonder vervelend toegankelijkheidsprobleem gecreëerd. De website van een online winkel staat uiteraard vol met links naar producten. Die links hebben ze bij de Collishop “onzichtbaar” gemaakt voor iedereen die hulpmiddelen gebruikt om een website te bezoeken (vb. een schermuitleesprogramma voor blinden, dicteersoftware of gewoon iedereen die geen muis maar het toetsenbord gebruikt). De technische uitleg is dat al die links de attributen aria-hidden=true en tabindex=-1 hebben gekregen. Het eerste betekent dat die link niet langer bestaat voor al die hulpmiddelen; het tweede zorgt ervoor dat je met de tabtoets niet meer bij die link kan komen. Zonder toegang tot de producten, uiteraard geen online winkelen.

Op de homepage van Collishop staan de “best verkochte producten”. Met mijn schermuitleesprogramma weet ik alleen dat een product 168 reviews kreeg en 39 Euro kost. Om welk product het gaat, geen idee. En zo gaat het overal op de website.

Hierbij een oproep aan het webteam van de Collishop:

• Verwijder de attributen aria-hidden=true en tabindex=-1 van alle links naar producten.
• Bij een volgende update: als je nog eens nieuwe codes toevoegt, zorg dan dat je begrijpt wat ze doen.

Work around

Het is behoorlijk frustrerend dat een website door 1 verkeerd attribuut onbruikbaar wordt voor mijn schermuitleesprogramma (en dus voor mij als gebruiker). Ik zou willen dat mijn browser verkeerde aria-attributen negeert. Dat blijkt wel te kunnen, maar dan moet je als gebruiker met scripts aan de slag.

Voor dit specifieke probleem van aria-hidden vond ik wel een eenvoudiger methode. Blijkbaar is er nog iemand met dezelfde frustratie en die heeft een zogenaamde bookmarklet gemaakt. Die verwijdert alle aria-hidden attributen uit een webpagina. De Remove aria-hidden Bookmarklet voeg je toe aan de favorieten van je browser. Dan ga je naar de problematische website en dan ga je naar de favorieten van je browser en activeert daar de bookmarklet. Het resultaat op de homepage van de Collishop is dat er 163 aria-hidden attributen worden verwijderd. En nu kan ik weer zien welke producten daar te koop zijn. Je moet die bookmarklet wel telkens activeren op elke pagina van de website.

Ik heb het probleem met de website gemeld aan de klantendienst van de Collishop op 16 augustus. Tot nu toe geen verbetering te merken.

Van 30 september tot 2 oktober was er in The Egg in Brussel een groot internationaal congres over toegankelijk toerisme: Destinations for All. Dit was de tweede editie na Québec in 2014. Zo interessant en zo dichtbij, dat wilde ik niet missen. Van mijn werkgever kreeg ik er de tijd voor en de Leuvense adviesraad betaalde mijn ticket.

De openingsceremonie en welkomreceptie op zondagavond moest ik helaas missen omdat Astrid ziek was en Loredana naar de opera. Carmen was ook ontgoocheld dat het babysitten niet door kon gaan.

Als lid van het programmacomité van het congres mocht ik een sessie kiezen om te modereren: Accessibility Tools was een voor de hand liggende optie. Het was een gevarieerde sessie over audiodescriptie, klare taal, een tablet die doven in musea informatie geeft in gebarentaal en een uiteenzetting oover het Woonlabo in Hasselt. Door ziekte van de laatste spreker was het prof. Hubert Froyen die haar verving. Heel leuk om hem nog eens terug te zien en te mogen aankondigen.

Het congres was interessant maar heel divers: allerlei steden, regio’s, landen, attracties zetten hun inspanningen rond toegankelijkheid in de kijker. Het is fantastisch om al die initiatieven te zien. Toegankelijk toerisme is wel veelomvattend en niet iedereen verstaat hetzelfde onder een Destination for All. Zo vroeg ik aan de mevrouw van Fully Accessible Barbados naar de voorzieningen om je over het eiland te verplaatsen. Ze antwoordde dat er geen openbaar vervoer bestaat, dus zal ik mij helaas niet zelfstandig naar die toegankelijke attracties, restaurants en stranden kunnen begeven.

Er blijken heel wat initiatieven te zijn om toegankelijke hotels, attracties enz. op te lijsten, maar iedereen gebruikt andere criteria en elke regio lijkt zijn eigen database of website te hebben. Iedereen vindt het moeilijk de doelgroep te bereiken en de doelgroep vind het moeilijk om relevante, actuele en objectieve informatie te vinden.

Ik heb in elk geval veel inspiratie opgedaan voor toekomstige reizen en jullie kunnen dat ook doen met de proceedings van het congres. Maar dat blijft een te omslachtige manier om al die fantastische nietiatieven te leren kennen. Daarom was ik heel blij in de laatste sessie Martin Heng, die ik van Twitter ken, te ontmoeten. Hij is rolstoelgebruiker en werkt voor Lonely Planet. Zij publiceren een gratis e-book met honderden referenties rond toegankelijk reizen. Het boek is beschikbaar in
de boekwinkel van Lonely Planet.

Vandaag naar Den Haag, om te spreken op het seminarie Usability & Accessibility: Let’s include all!

Vroeg opstaan om de trein van kwart voor zeven naar Mechelen te nemen. Die geeft aansluiting op een rechtstreekse trein naar Den Haag en dat is niet elk uur het geval. De reis liep goed en gelukkig kwam rail catering langs zodat ik een paar gevulde koeken kon inslaan. Van station Den Haag Hollandspoor met de tram naar het Vredespaleis. Daar was geen file aan de veiligheidscontrole dus hadden we nog net de tijd voor een kop koffie voordat we om half elf in de zaal moesten zitten voor staatssecretaris Knops.

Een verslag van de dag is beschikbaar. Deze aanwezige had een van de hoofdboodschappen alvast begrepen:

"If you have only 5 minutes, make the keyboard test" @simonsbart from @anysurfer_fr at #logiusseminar2018 pic.twitter.com/BjmpI7rhsE

— BénédicteRoullier(@roullierb) 4 oktober 2018

Zelf vond ik de presentatie van iemand van gov.uk het meest interessant. 2000 bestaande websites zijn opgegaan in die ene overheidswebsite. 99% van de opgevraagde inhoud staat voor 1% van de totale inhoud. De 99% overige inhoud wordt dus slechts bekeken door 1% van de bezoekers. Ze maken er een erezaak van om in de hoofdinhoud geen PDF-documenten te publiceren.

Na het seminarie kregen we nog een korte rondleiding in het Vredespaleis, een borrel en een blik stroopwafels. De tram had wat vertraging dus geen tijd om eten te kopen op het station want de trein naar Brussel stond vertrekkensklaar. Rail catering had geen broodjes maar wel notenmix in de aanbieding. Zijn Heineken heb ik afgeslagen en ook de fles wijn sprekersvergoeding heb ik maar in mijn tas laten zitten.

De Braille-autoriteit is vorig jaar opgericht om de braillestandaarden voor het Nederlands taalgebied te verzamelen, te verbeteren en erop toe te zien dat ze worden toegepast. Een van de convenanthouders in de braille-autoriteit is de Taalunie. Voor hun Taalunie-bericht hebben ze mij geïnterviewd als lid van het besluitvormend comité van de Braille-autoriteit: een nieuwe standaard voor braille

In oktober vindt in Brussel de tweede editie plaats van het internationale congres Destinations for All. Toegankelijkheid en reizen, dat is natuurlijk spek naar mijn bek. Ik was dan ook aangenaam verrast met de uitnodiging van Vincent Snoeck voor het programmacomité van het congres.

We kregen een twintigtal voorstellen van sprekers om te beoordelen. Het is niet altijd eenvoudig om in te schatten of iemand die een mooi abstract schrijft ook een onderhoudend spreker zal zijn. Het was een boeiende en leuke opdracht, die ik zeker vaker wil doen.

Ik krijg al zin in het congres en ben benieuwd naar het programma dat ze zullen samenstellen.